Тең теңімен, дегенмен қарама қарсылықтар бір-бірін тартады

from Әселхан

Өмірдің тепе-теңдік заңымен барлығымыз, өмірімізде бір үйлесім мен баланс орнатқымыз келеді. Ақылға салсақ, өзіміздің теңімізді іздейміз, ал сезімге берілсек… Есесіне ата-ана алдындағы жауапкершілік, анама қандай келін әкелемін, әкем маған лайықты күйеу бала көрсе дейміз. Әлеуметтік жағдай мен тегі өз орнында. Оның бары сыртқа факторлар ғой. Ал ішкі жанымыздың қалауына үңілсек, өмірге деген көз қарасы мен қабылдау деңгейі өзімізбен тең дәрежеде болса дейміз. Тек сонда ғана иық тірестіріп, бір-бірімізді толықтырып, бір қадаммен керемет жұп болатынымызға сенеміз. Сонда ғана өмірлік әңгімеміз таусылмай, қуанышпен де, қайғымен де ортақтасатын сияқтымыз. Әрине, осындай үйлесімге адам жаны ұмтылады.
Қарама қарсылықтар бір бірін тартады дейтін тағы бір өмірлік заңды ескерсек. Физика заңына сүйенсек те теріс заряд пен оң заряд бір-бірін тартады, ал аттас зарядтар бір-бірінен тебіледі. Өмірде де байқасақ, көп жағдайда өзімізге қарама-қарсы адамдарға бейсаналы түрде талпынамыз. Сенің аузың тыңбаса, ол үндемейді, сен тыныш ағыспен жүзіп үйренсең, ол дауылмен жүзіп келеді. Кейде өзің де түсінбейсің, неге сен осы адаммен екенінді. Әйтеуір оның қарсы заряды сені тартып, жібермей тұрады.
Сонда адам жаратылысы нені қалайды, таразының екі басында орнаған тепе-теңдікті ме, әлде екі қарама қарсылықтың тартылып құраған үйлесімді жүйесіне ме? Осы екі заңды мен «Адамдар модулі жағына тең болу керек» деген заңмен үйлестіруші едім. Егер сараптап қарасақ 1 және -1 0-мен салыстырғанда бірдей ара қашықтықта тұр, ал таңбасы жағынан қарама қарсы. Сол адамдар да нөлден бірдей қашықтықта тұратындай деңгейлес болу керек(мысалы, сіз 5 болсаңыз, ол -5; ол 10 болса, сіз -10 болыңыз ), бір-бірін әрдайым тартып тұратындай қарама-қарсы таңбада болу керек.

ТАСТАНДЫ БАЛАНЫҢ МОНОЛОГЫ немесе “Іздеймін сені, АНАШЫМ…”

Жетімдер үйіне барғанда, көзге жасты толтырмай шыға алмаймын! Осындай жетімдердің жанын түсініп, өлең жолдарымен менің жүрегіме жеткізе білген Зарина Долатаева деген досым. Оның арныйы рұқсатын сұрап, оның өленің өз посттарыма енгіздім.

by Зарина Долатаева

Анашым…
Іздеумен келем, іздеумен өтем өзіңді,
Естігім келет бір ауыз жылы сөзіңді.
Жас жаныма серік етіп келемін
Таусылмайтын сабыр менен төзімді.

Анашым…

қалайша қиып, қалайша мені тастадың?
Сенсіз әлем қара түнек, ашық емес аспаным.
У- шуы көп көшелерде кетіп бара жатқанда
Қараймын мен қызыға анасына басқаның…

Анашым…
Кеудеңдегі жүрек пе, әлде темір ме?
Тастар болсаң неге әкелдің өмірге?
Неге, неге аямадың сен мені
Тумай жатып дақ түсірдің көңілге?..

Анашым… хайуан да тастамайды баласын,
Мендей сұлу періштені қайдан енді табасың?
Кеудемдегі СЕН деп соққан жұдырықтай жүректе
Өмір бойы сұрақ белгі болып қана қаласың…

Анашым…
Қатал тағдыр мені қалай аясын?
Тек түсімде маған құшақ жаясың.
Тірі болсаң, тілеймін амандығыңды,
Өлі болсаң… бұйыртсын жұмақ саясын…

Анашым…
Мен сені көрмесем де сағынамын,
Тағдырдың жазғанына бағынамын.
О дүниеде жазаласа Тәңірім,
Араша боп, қасыңнан табыламын.

Білемін, сезем…
Оңашада жасыңды көл ғып төктің,
Мен сені келеді тек бақытт(ы) еткім.
Оралшы тез, кешіремін… бұл өмірге
Жалғыз келіп, келмейді жалғыз кеткім…

Күнде оқимын сен қалдырған хатыңды,
іштей ғана қайталаймын атыңды.
Көп болды ғой, түн ұйқымды сағындым
Қанша таңды сені ойлаумен атырдым…

Анашым…
Азайып бара жатыр күлкім де,
Мәңгілік көз жұмсам ғой бұл түнде.
” Кешір мені!” деп жазыпсың хатыңда
Менің сізге өкпелеуім мүмкін бе?..

Қайран көңіл іштей ғана тынады,
Қайда екен бақыт, шаттық тұрағы?
Не болса да көнем, басқа амал жоқ,
Бұл да, мүмкін, бір Алланың сынағы…

Сені ойлаумен өтеді менің әр күнім,
Білмеймін ғой не кінәмнің барлығын…

Шошып ояндым… Көп күн болды бұл түстің мені мазалап жүргеніне…
Түсімде жетімдер үйіне барыппын. Не үшін барғаным өзіме де, өзгеге де белгісіз. Алдымнан 5-6 жасар періштедей кінәсіз де күнәсіз бала жүгіріп шықты. Ол маған үміттене қарады. Оның көзінен “Мені алып кетуге келдің бе?” деген сұрақты оқу қиын емес еді. Мен үнсіз басымды шайқадым. Өкпелеп, бұрылып кете ме деп ойлап едім… олай етпеді. Маған көз алмастан қарап тұра берді, тұра берді.Тек көздерінен мөлдіреген жас тамшылары тарам- тарам болып ағып жатты. Бұл өлең жолдарын мен сол баланың көздерінен оқыдым.Оның мейірім аңсап тұрған көздерінде мұң бар ед. Оның қасына барып: ” Мен сені түсінемін…” деп едім, ол :” Менің дәл қазіргі күйімді өзімнен басқаның түсінуіне дәрмені жетпейді…” деді.
Шошып ояндым… Қасиетті ҚҰРАНДА, Мұхаммед (с.ғ.с.) пайғамбардың хадистерінде ” ЖҰМАҚ- АНАНЫҢ ТАБАНЫНЫҢ АСТЫНДА!» деген сөздер бар. Жұмақ қандай ананың табанының астында? Тоғыз ай бойы көтерген періште- сәбилерін жалған намыспен тірідей жетім еткен аналардың қай жері қасиетті? Баласын тастаған аналар дүниенің бақытын қайдан іздейді екен?.. Егер Құдай құдірет берсе, сол жетімдердің бәріне аналары сыйлай алмаған жылылық пен мейірімділікті, сүйіспеншілікті сезіндірер едім. Егер Құдай құдірет берсе…

8. Су

Ақылды лидер суға ұқсайды.
Суды алып қарайық: су барлық нәрсені таңдамай тазартады әрі жа- ңартады, су заттың бетінен де әрі ішіне қорықпастан өтіп кетеді, су сұйық және қабылдағыш, су заңға зорлықсыз бағынады.
Лидерді алып қаралық: лидер кез-келген жағдайда алдынан кездескен әрбір адаммен, әрбір көрсеткішпен ешбір шағынбастан жұмыс істейді, ли-дер ақысының көлеміне қарамастан, жұрттың бәрі жақсы жұмыс істеп әрі пайда келтіріп жатқандай болып қызмет етеді, лидер әрі қарапайым әрі шыншыл әңгімелеседі, мәселеге анықтық пен түсіністік кіргізу үшін ғана араласады.
Судың қозғалысын бақылағанда лидер әрекет етуде уақытты есептеу-дің дәлдігі мен өз уақытында болу ең негізгі нәрсе екенін түсінді.
Су секілді лидер де кезегін береді (кезегін беру өнім береді). Өйткені лидер асықтырмайды, сондықтан топ ренжімейді, әрі қарсылық көрсетпейді.

2. Қарама-қарсылықтар

Кез келген мінез-құлық қарсы көзқарастағы топтан (оппозициядан) және қарама-қарсылықтардан тұрады.
Егер мен бір нәрсені жасап, тағы да, тағы да жасай бергім келсе, онда ол нәрсеге қайшылық пайда болады.
Мысалы, әдемі болуға өте ұмтылу адамды сұрықсыз етеді, мейірбан болуға жан сала ұмтылу өзімшілдіктің бір түрі.
Кез келген әсіре-айқын мінез-құлық өзінің қарама-қарсылығын тудырады:
- өмірді сүюге ессіз берілу өлім туралы уайымдарға алып келеді;
- нағыз қарапайымдылық қарапайым емес;
- мен сізбен соңғы рет көріскеніме көп болды ма, аз болды ма?
- мақтаншақ, әдетте, өзін қорғансыз және кіп-кішкентай сезінеді;
- кім бірінші болғысы келсе, соңғы болып аяқтайды.
Қарама-қарсылықтар қалай жұмыс істейтінін біле тұрып, ақылды басшы оқиғаның болуын зорлауға асықпайды, процестің өз бетімен ашылуына мүмкін¬дік береді.
Лидер басқаларды қалай ету керегіне ақыл бергеннен гөрі өз үлгісімен үйретеді.
Лидер, ылғи әсер ете беру топтағы процесті тоқтататынын біледі. Лидер оқиғаның белгілі-бір жолмен жасалуын талап етпейді.
Ақылды лидердің ақшасы көп болмайды және көп мақтауды жөн көрмей¬ді. Сонда да ол екеуі онда жеткілікті.

1. Дао – қалай дегенді білдіреді

Дао – қалай дегенді білдіреді: зат қалай пайда болады, зат қалай жұмыс істейді. Дао бүкіл жаратылыстың негізінде жататын бірыңғай принципті білдіреді.
Дао деген Құдай.
Даоның анықталуы мүмкін емес, өйткені ол барлық нәрсеге жатады. Сіз оның өзінің атауларынан да ештеңе анықтай алмайсыз.
Егер сіз принципті анықтай алатын болсаңыз, онда ол Дао емес.
Дао анықталмайды, бірақ Дао танылуы мүмкін. Тәсіл медитацияны, немесе, не болып жатқанын түйсінуді білдіреді.
Не болып жатқанын сезіну үшін, мен айқын ақылмен назар аударуым керек. Мен өзімнің болжамым мен ауытқуларымды ысырып қоюым керек. Өз болжамынан айнығысы келмейтін адам өз болжамымен сәйкес келетінді ғана көреді.
Медитация тәсілі жұмыс істейді, өйткені принцип пен процесс бөлінбейді. Барлық процестер оның негізінде жатқан принципті ашады.Ол ме¬нің Даоны білетінімді білдіреді. Ол арқылы мен Құдайды да біле аламын.
Даоны білсем, мен заттардың қалай пайда болатынын білемін.

ЛАО ЦЗЫ “ЛИДЕРДІҢ ДАОСЫ”

Бұл кітапша пендешілікте кездесетін, керекті-керексіз, бірақ өмірде бар қасиеттердің болу-болмауын, дұрысын қолдап, керексізін жөндеп, ретке келтіруді көздейді. Авторы бұдан 3500 жыл бұрын өмір сүрген қытай ақылманы Лао Цзы.
Аударма “Дао Да Чинг (Лидердің Даосы), яғни заттардың қалай пайда болуы мен жұмыс істеуі жайлы кітап немесе соңынан ерте білу стратегиясы” деп аталады.
Біздің дәуірімізден он бес ғасыр бұрын өмір сүрген қытай ақылманы Лао Цзы көп жылғы бақылау мен ой қорытудан кейін тиімді басшылық жасаудың заңдарын жасады. Оны Даоның бірыңғай принципі – заттар мен оқиғалардың қалай пайда болатыны, ондағы лидердің әрекеті деп атауға болады. Осы принциптің оқушыларға жетуі үшін философияның, руханияттың, терең психологияның тәсілдері пайдаланылған. Лао Цзы өз кітабын сол кездегі ел басшыларына арнады, олардың ақылдылықты меңгеруіне, демек, дұрыс ойлау мен болжау қиын кездерде өз бетімен және тиімді әрекет етуіне қызмет ететініне үміт артты.
Кітап қытайдағы ең сүйікті ақыл кітаптарының бірі.
Бұл еңбек отбасында болсын, кішкене ғана топта болсын, үлкен көлемде болсын, дін саласында немесе білім беруде, бизнесте немесе әскери құрамда, саясатта немесе әкімшілік саласында болсын, өзін лидер ролінде сы¬нап көруге талаптанғандарға пайдасын тигізері сөзсіз.
Кітапты қазақ тіліне аударған Мырзагелді Кемел.ДАО ДА ЧИНГ (ЛИДЕРДІҢ ДАОСЫ)
Заттардың пайда болуы мен жұмыс істеу жайлы кітап, немесе соңынан ерте білу стратегиясы

Түсінесіз бе, менің өмірім сол саябақ сияқты

from Әселхан

Жақында көңілсіз қайтып келе жатқан едім. Болады ғой, бір түсініксіз, толғанысқа толы сәттер… Кім қалай, ал мен сондай сәттерді саябақтарда өткізгенді жақсы көремін! Өзімнің сүйікті саябақтарымда өзімнің лавочкаларым бар. Міне, осылай көптен бері болмаған саябағыма келдім. Жаңа лавочкалар, кішкентай балалар ойнайтын арнайы орындар, жаңа асфальт жол, әдемі жайқалған гүлдер. Парк жайнап кетіпті. Енді асыға өзімнің сүйікті лавочкама жүгірдім. Осы лавочкамен қанша керемет естеліктер десеіңізші… Дәл лавочкам тұратын жерге келдім. Лавочка жоқ, алып тастапты. Ал мен бос орын іздеп көөөөөөп жүрдім… Жаңа саябақта ескі ойларға баттым.
Түсінесіз бе, менің өмірім сол саябақ сияқты көрінді. Қазір Аллаһ Тағалаға шүкір барлығы жақсы, дәл сол саябақ сияқты жайнап, жаңарып тұр. Иә, өмірімізді саябақ сияқты өзгертуді өзіміз қалаймыз, әрдайым барлығын жетілдіріп, заманға сай қылғымыз келеді. Тіпті сол аламан бәйгеде, күнделікті асығыс пен өмірлік күресте не жоғалтып, не қойғанымызды байқамаймыз. Ал дәл өзіңмен-өзің жекпе-жек қалғанда осындай бос лавочканың орнын байқаймыз. Кейде бір жаңа нәрсеге орын табу үшін барлығын шашып, қайты жинаймыз. Керек емес нәрселерді тастаймыз. Сол сәтте өміріміздің бір маңызды тетігін тастап жібермедік пе? Менің өмірім жаңарған саябақ секілді, бірақ мен өзіме орын таба алмай ұзаааақ жүрмін…
P.S. Осы ойларыммен бөліскенде маған жаңа саябақ пен жаңа лавочка ізде деді. Расымен, мүмкін қанша ыстық болғанмен бір нәрсеге бауыр баспау керек шығар? Әдемі саябақтар көөөп қой! Мүмкін айналамызға басқаша қарау керек шығар?
Ал сіз қалай ойлайсыз?

Жаным менің, неге сен де жыладың

Мен кетерде сен де, жаным мұңайдың

Қанша айып тақсаң да мен не етермін

Таппай орын сен де үнсіз қиналдың

Тағдырым-ау, неге сонша қинайсың

Бірде шаттық, бірде қайғы сыйлайсың

Ал мен адасқан қағаз кеме секілді

Ағысыңды тек жақсыға бұрғайсың

Жыламашы, жүрегім-ау, жылама

Көз жасыңы сол да енді тұрама?

Сел боп аққан ащы, мұңды тамшылар

Енді қайтып көңіліме оралма

Әлемді биік өкшесімен сенімді басып келе жатқан…

from Әселхан

Бірде маған смс келеді:

«Қыздар алма секілід. Ең тәттісі және әдемі піскені ағаштың төбесінде. Көптеген жігіттер құлап, өздеріне зақым келтіруден қорқып, ең тәтті жеміс үшін ағаштың төбесіне шығудан сескенеді. Оның орнына жерге түскен алмаларды жинағанды артық көреді, себебі олар соншалықты жақсы болмаса да қолдары жетімді жерде. Сондықтан ағаштың төбесіндегі алмалар КЕРЕМЕТ болса да, өздерінен мін іздей бастайды. Бірақ бар болғаны олар ағаштың төбесіне шығуға қорықпайтын АЗАМАТТЫ кездестірмеуінде. Бұл СМСті махаббатқа лайықты достарыңы жібер, лайықты көрсең маған да. Егер 5 смс қайтып келсе, жақын арада өз махаббатынды жолықтырасың , егер 8 смс қайтып келсе, махаббатың саған етене жақындап қалды! »

Осы смс маған ой тастады, расымен солай ма?

Мектеп кезінен көз жүгірте қарасақ, барлығына да үлгеріп сабаған жақсы оқитын қыздар. Университет қабырғасында да GPA жоғары, әрдайым белсенді қыздар. Жұмыста да өз ісі дегенде дес бермейтін қыздар! Осы композицияға өзіне деген сенімділік, жақсы күтім, көркем мүсінді қосып көріңізші… Әсерлі бейне, иә? Ағаштың төбесіндегі ең тартымда жемістер секілді. Бірақ көп жағдайда сол қыздардың жалғыз жүруі ақиқат болып тұр. Сонда қалай болғаны, қыздардың планкасы тым жоғары ма, әлде жігіттеріміз биіктіктен қорқатын болған ба? Ал мүмкін барлығы біз ойлағаннан әлдеқайда оңай шығар…

Біріншіден, кез келген қыздың нәзік жан екенін ұмытпайық! Әлемді биік өкшесімен сенімді басып келе жатқан қызға оның өкшесінің астында қалатын адам емес, оған тірек бола алатын адам керек. (өкшесінің астында қалатын адамды таптап тастайды ғой ) ) Сізге қазір ондай қызды тірейтін мен емес деген ой келген шығар. Себебі ондай қыздардың талабы да жоғары, талғамы да қарапайым дегеннен алыс. Бірақ ол сіздің ойыңыз. Мүмкін ағаштың басында күтіп тұрған алманың ханзадасы сіз боларсыз. Ол сол төбеден сізді көрмеуі мүмкін, байқамауы да мүмкін. Осы кезекте «Метод Хитча» фильмінде айтылған бір сөзге көңіл бөлсеңіз :«Тіпті ең сұлу әйел де өзіне керек нәрсесін көрмейінше, өз қалауын білмейді». Сондықтан сол әйелдің қалауы сіз екенін көрсету сіздің еншіңізде. Хитчтің негізгі принциптерінің бірі: «Кез келген ер адам кез келген жағдайда, кез келген уақытта, өзіне ұнайтын кез келген әйелді өзіне қаратуға деген мүмкіндікке ие. Тек қалауын табу керек.» Расымен, қалауын тауып қарды жандырғанда, бір бизнес-леди не железная-ледилеріміздің сезімін жандыра алмағанымыз ба…

Екіншіден, Метод Хитча, не басқа да өзіңіздің формулаңызды қолданып ағаштың төбесіне өрмелеуге бел будыңыз делік! Керемет, бірақ осындай батырлар неге соңғы бұтақ қалғанда өздері ақ сол ағаштан құлап түседі екен… Нысанаға бір қадам қалғанда барлығын тастай салады… Сол батырларымыз кетіп бара жатқанда бір ақ қана баспалдақ қалғанын білсе ғой… Жоғарыда айтылғандай, сіз өзіңізде бізге лайықты адамды көрмейінше біз сізден лайықтана көре алмаймыз! Иә, көретіндер де бар, бірақ біз қазір ағаштың ең төбесінде тұрғандар жайлы баяндап тұрмыз, ал осындай аруларымызға, көргісі келсе де, бұтақтар мен жапырақтардың арасында біреуді көру өте қиян. Сондықтан соңғы қадамды нақты жасауды, сіз кері қайтайын деген кезде алмаңыз қол созым жерде тұрғанын ұмытпаңыз!

Үшіншіден, алма қолыңызда, ары қарай не істеу керек? Сіз үлкен екі өткелден өттіңіз. Біріншісі, өзіңізден сол аруға керек ханзада көрдіңіз, екіншісі сол аруға оның ханзадасы сіз екенін көрсеттіңіз! Ал хандықты құруға келгенде ең қиын үшінші өткел басталады. Бұл жерде ешқандай әмбебап формула жоқ. Оны өзіңіз қорытып шығарасыз. Тек керек болады ау деген бірнеше теорама мен аксиомалар айтып кете аламын. Олар:

- Кез келген қызды тәрбиеп алуға болады, тек сіз жақсы ұстаз бола біліңіз!(Өзімнің көзім жеткендіктен жазып отырмын). Тек оған оны тәрбилеп жатқыныңызды айтпай ақ қойыңыз(үнсіз келісіммен болу керек).

- Махаббат орнаған хандық құру үшін сезім мен ақыл бірге жүру керек. Сезімді әйел адамға билеттіріп, ақылмен билікті өзіңіз құрыңыз. Кейде керісінше жағдайларға да куә болып жатамыз. Оған жол бермеңіз! Сіздің қызыңыз онсыз да өмірде билік құрып жүрді, сіздің қарым қатынасыңызда өз орнын көрсетіп тұрыңыз.

- Арадағы кез келген проблеманы ашық айтып үйреніңіздер. Көп жағдай әркім өзі шешемін деп, аралырын алыстатып алады. Ал бұл өз кезегінде берік қамалдың да бұзылуына әкеледі.

- Ең бастысы шыдамдылық пен төзім. Бір бірілеріңіздің қадірін біліңіздер, ал екінші жартыңыз ұмытып бара жатса еске салып тұрыңыз!

- … (соңғы пунктерді сіздерге қалдырдым, алып қосарыңыз болса жаза кетіңіз!)

P.S. «Правила съема: метод Хитча (Hitch), 2005» фильмін көрулеріңізге ұсынамын!

БІРІНШІ ТАРАУ Алла Тағаланы тану туралы

Ей, перзентім, білгенің жақсы, Алла Тағаланың бірлігін тану жайлы бірнеше сөзді саған бұрын да айтқанмын. Біріншіден, Алланың бірлігін, барлығын мойындауға ықылас-сенімің берік болсын. Өйткені көп адамдар оны мойындамау салдарынан көңілі қараңғыланып азғындайды. Ал көңілі пәк таза жандар адаспайды. Ей, перзентім, біліп алғын, Алла Тағаланың барлығы зайырда, жасырында. Оны жердегі, көктегі бар заттардың қадір- қасиетінен ажырата білу арқылы ақылмен таниды. Алайда Алла Тағаланың ұлылығы мен қасиетін көрінген затқа теңеуге болмайды. Алла Тағаланы танығың келсе, алдымен өзіңді таны. Өз хал-қадіріннен хабарын болсын. Алдымен, әрбір жан өзін өзі тани білсе, Алла Тағаланы да таниды. Бұл айтылған сөздің төркіні сен білмейтін жерде ол – білгіш, сен бір өрнек болсаң, ол – өрнекші. Сен сурет болсаң ол – суретші. Енді өз өрнегіңнің тарихына талдау жасап, Жаратушының шеберлігі жайлы ойлан. Байқасаң, өрнекті қабылдамайтын затта өрнек болмайды. Мысал ретінде тасқа балауызбен өрнек салуға болмайтыны айтуға болады. Ал балауыз өрнекті оңай қабылдайды. Таста қандай өрнек болса, оны балауызға түсіру оңай. Бір падиша хаттағы балауызға мөр басса, оны падишаның мөрі дейді.
Ей, перзентім, біліп алғын, адам мен хайыуанның парқы балауыз бен тас сияқты. Алла Тағаланың құдіретін күш шеберлігімен болған өрнекті адамның жаратылысындағы кемел өрнектен байқауға болады. Сондықтан да әрбір адам ол өрнекті көре біліп, жақсылап ойлануы қажет. Өрнектің түзілу кереметіне таңдануға болады, күмәнданып күдік келтіруге болмайды. Ойлы көзбен көре білу шарт.
Сақ болғың, қу-зымияндардың айла-шарғысына иланып, айтқандарын жан-дүниеңмен ұйып тыңдап, азғындық жолына түсңп кетуші болма. Сені олар бейтарап жандар қатарында деп ойламасын. Өйткені бейтараптықты жақтайтын солқылдақ жандар замананың зәйліне қарай бейімделгіш келеді. Олардың ой-пікірін қате деп түсінгін. Мәселенің шындығына жүгінсек, замана өзгеріп тұратын құбылыс. Аңдасаң әрбір нәрсенің келумен басталып, кетумен аяқталатыны белгілі. Бұл заңдылықты көңілі қараңғы адамдар түсінбейді.
Ей, перзентім, дүниеде өмір барда заман да бар, бұл дүние мәңгілік емес екенін түсініп, қапы қалмау керек. Алла Тағаланың барлығын ойланғаның абзал, ал оның заты, тегі, жаратылысы қандай екен деп әуреленбе. Олай ету азғындықтың нышаны боламақ. Бұл жерде Әзірете Расул сали аллаһу әлеий уассаалм өзінің үмбеттерінде «Алла Тағаланың жаратушы жақсылығы жайлы ой жіберіп, оны заттық тегі қандай деп ойланбаныз» дегені жеткілікті.
Ей, перезентім, жақсылап білгенің жөн. Біздің жаратылысымыз бен санамыз Алла Тағаланың нақты сипаты мен тегі-затын суреттеуге шамасы келмейді. Енді Алла Тағаланың ұлы тұлғасын көзіммін көрдім деме, тек өз хал-қадірімше көңіліммен ойлап білдім дегін. Сен ол жұмбақтың шешімін тапқың келгенімен, шешуге болмайтын қиын жұмбақ екенін түсін. Сенің дүниеде мәңгі-бақи қалмай, оның мәңгілік қалуы ақиқат.
Дүниеде басқа да заттарды өз өрнегің сияқты танып түсіне біл. Дүниеге келмектегі мақсат – Алла жеке-дара екендігін тану, тек Алла Тағала ғана жалғыз, басқаның барлығы жұп-жұбымен егіз жаралған. Мәселен, тән мен жан егіз, алыс пен жақын, жиырылу-тарқалу, түс-тұлға – асыл тектілік сияқтылардың бәрі жұптылықтың белгілері. Тек бір Алла Тағалаға жалғыздық жарасады. Демек, Алла Тағалаға теңдес еш нәрсе жоқ екенін жақсылап түйіп алғын.

СЕГІЗІНШІ ТАРАУ Анушированның үгіт-насихаттарын еске түсіру туралы

Ей, перзентім, Ануширован мына төмендегі үгіт-насихаттарды айтқан екен:
1. Дәулет ертелі-кеш келуі де, кетуі де мүмкін, барлық жағдайдың алмасып және өзгеріп тұруына таңданба. Яғни шаттық кетіп, қайғы келсе; қайғы кетіп шаттық келсе, оған мән берме.
2. Халық не үшін бір рет опық жеген істен қайтадан опық жейді? Егер бір істі істеп өкінішті жағдайда қалсаң, оны екінші қайталама.
3. Адам тіршілігі өмір талабына сай болмаса, не үшін ол өзін тірі деп есептейді?
4. Халықтың қамы үшін өз рақатынан айырылған адамды дұшпан деме.
5. Өнерсіз жанмен дос болма, өйткені өнерсіз адам достыққа да, дұшпандыққа да жарамас.
6. Өзін дана деп санаған наданнан түңіліп сақтанғын.
7. Ащы болса да сөздің ақиқатын айт.
8. Сырыңды дұшпан білмесін десең, досына айтпа.
9. Құлды иесі базарға салып сатады, біреу сатып алады, ал құл әуелгісінен бостандық алған сияқтанады.
10. Үмітсіз кісінің еккенін жегеннен, аш жүрген жақсы.
11. Наданның өзіне істеген ісін ақылды жан дұшпаның да істемейді.
12. Әр адамның білімі болғанмен ақылы болмаса, ол білімі өзіне зиян келтіреді.
13. Егер адам баласын тұрмыс ұстазы дана қылмаса, оған ешбір дана ақыл үйретемін деп әуреленбесін, әуреленген жағдайда еңбегі зая кетеді.
14. Наданнан өз тәнінді сақтағандай, одан барлық нәрсені де аулақ сақтау оңай.
15. Сен туралы халық жақсы сөз айтсын десең, сен өзің алдымен халық туралы жақсы сөз айтқын.
16. Халық үшін істеген еңбегін босқа кетпесін десең, саған халықтың істеген еңбегі босқа кетпесін.
17. Егер дос-жарансыз қалғың келмесе, кінәмшәл болма.
18. Егер қайғысыз болғың келсе, қызғаншақ болма.
19. Өміріңді қиналмай өткізгің келсе, қол жеткен табысыңды қолдан берме.
20. Егер өзіңді азаптан құтқарғың келсе, бітпейтін іске қол ұрма.
21. Егер өзіңді қайыршы деп айтпауын тілесең, табылмайтын нәрсені іздеме.
22. Егер абыройдан айырылғын келмесе, жақсылық жасауды ұмытпа.
23. Егер масқара болғың келмесе, істемеген істі істедім деме.
24. Егер пердем жыртылмасын десең, біреудің пердесін жыртпа.
25. Егер сыртымнан жұрт күлмесін десең, қол астындағыларға рақымды бол.
26. Егер ұзақ өкіндіретін жағдайлардан сақтанғың келсе, көңілің нені қаласа, соны істеме.
27. Егер зерек болғың келсе, жүзіңді халық көзімен көр.
28. Егер қадірлі болғың келсе, халықтың қадірін біл.
29. Халық сенің сөзіне сай іс қылсын десең, сен өз сөзіңе сай іс қыл.
30. Халыққа жақсы көрінгің келсе, өзіңнің құпия сырынды ақылсыз жанға әшкере қылма.
31. Егер жалпы халықтан жоғары дәрежелі болғың келсе, атағыңды шығару үшін дүниенді көбейткін.
32. Жомарттықты қаласаң, опасыз болма. Біреуден аламын деп дәмеленбе.
33. Егер айыпсыздар қатарында болғың келсе, жеке басыңның қамын ойлайтын нәпсінің құлы болма.
34. Әділеттілер қатарында болғың келсе, қол астыңдағыларды өз қамқорлығына алып, топтастыра біл.
35. Егер халықтың жаман сөздерінен өзіңді аулақ ұстағың келсе, олардан ешнәрсенін зорлықпен тартып алма.
36. Егер халықтың сүйіктісі болғың келсе, олардан еш нәрсені аяма.
37. Егер тілім ұзын болсын десең, қолың қысқа болмасын.

Ей, перзентім, Ануширован Әділдің сөздері мен үлгі-насихаттары, міне, осылар. Бұларды оқы және ардақтай біл. Бұл сөздерден данышпандық салтанатының иісі аңқып тұр. Бұл сөз – дананың әрі патшаның сөзі.
Барлық ілімді жігіттік шағында оқып білгін. Өсиет, ақылды ойында сақта, ал қартайған соң ақыл, өсиет, үгіт-насихатты тыңдаудың қажеті аз. Өйткені көпті көрген қарттардың көп жағдайдан хабары болғандықтан, ондай үгіт-насихатты қажет етпейді.